Trikotilomani (Dürtüsel Olarak Saç ve Vücut Kıllarını Yolma Hastalığı) Nedir?

Kişiyi saçlarını ya da kıllarını yüzey derisinden ayıracak şekilde çekmeye zorlayan bir saplantı (kompülsiyon) ya da karşı konulamaz bir dürtü olarak tanımlanan bu hastalık, dürtü kontrol bozukluklarının içinde sınıflandırılıyor. Trikotilomani sözcük yapısı bakımından Yunanca kaynaklı üç kelimeden oluşuyor: saç (thrix), çekme (tillein) ve mania (mani, duygusal taşkınlık). Saç ya da vücut kılı yolma davranışı öncesinde rahatsız edici bir gerginlik deneyimleyen hastalar, kılları yolmaktan haz alıp doyum buluyorlar ve üzerlerindeki gerginlik yerini rahatlamaya bırakıyor. Saç yolma davranışı, uzun sürede kafada öbek öbek kelliğe neden olabiliyor.

Trikotilomani ve Sık Rastlanan Yaş Aralığı:


Her ne kadar hastalık çocukluktan yaşlılığa her yaşta görülebilse de genellikle 12–13 yaşlarında ergenliğe geçiş döneminde başlar. Kızlarda daha fazla görülmekle birlikte bıyık sakal koparan erkeklerin de sayısı az değildir. Fakat kadınlar koparma sonrası başta beliren kelliği saklamakta zorluk çektikleri için tedaviye daha sık başvururlar. Erkeklerde kelliğin toplumsal olarak kabul görmesi, sakal ve bıyıktaki açıklıkların tıraş olarak kapatılabilmesi sebebiyle hastalık daha rahat saklanabilir.


Trikotilomani Tedavisi:
Trikotillomaniye sık olarak depresyon, kaygı bozuklukları, alkol ve madde kullanımı ve diğer dürtü kontrol bozuklukları eşlik eder. Tedavide saç yolma davranışını tetikleyen faktörleri tespit ederek bu davranışı değiştirme ya da ya da bu faktörlere yanıt olarak verilen saç yolma davranışını önlemeye yönelik becerileri hastalara öğretme hedeflenir. Kişiden hangi gün kaç tel kıl kopardığını, koparmayı tetikleyen davranışlar, ilişkili duygu ve düşünceleri kaydetmesi istenir. Kimi zaman kıl koparmayı fiziksel olarak engelleyecek parmak bandajları, bereler de kullanılır. Çünkü kıl koparma çoğu zaman farkına varılmadan, otomatiklik kazanmış halde yapıldığı için bu fiziksel engeller ve kayıtlar kişinin kıl kopardığını fark etmesini sağlayacaktır. İlaç tedavileri de hastalığın belirtilerini hafifletir. Tedavide antidepresan ve antipsikotik ilaçlar kullanılabilir. En etkili tedavi yöntemi ise ilaç tedavisi ve psikoterapinin birlikte uygulanmasıdır.

1. Psikoterapi (Bilişsel-Davranışçı Terapi): Bilişsel-davranışçı terapi, saç yolma davranışını tetikleyen faktörleri tespit ederek bu davranışı değiştirmeyi ya da ya da bu faktörlere yanıt olarak verilen saç yolma davranışını önlemeye yönelik becerileri hastalara öğretmeyi hedefliyor. Terapist, hastanın günlük hayattaki sıkıntılara ve duygusal durumlara farkındalık geliştirmesini sağlayarak saç yolma davranışına nelerin neden olabileceğini bulmasında rehberlik ediyor. Kimi hastalar, saçlarını yolmayı engelleyecek parmak bandajları ya da ne zaman saç yolduklarına ilişkin tuttukları kayıtlarla tedavide hatırı sayılır bir aşama kaydedebiliyorlar.

2. İlaç Tedavisi: Uygulanan ilaç tedavileri de hastalığın belirtilerini hafifletebiliyor. Tedavide, Prozac’ın da içinde bulunduğu seratoninin geri alımını engelleyen ilaçlar kullanılıyor. Ancak ilaç tedavisinin etkinliği tartışmalı. Çünkü ilaç tedavisi gören hastaların bir kısmı tamamen iyileşirken, bir kısmında hiçbir değişiklik olmayabiliyor.

Araştırmacılar, ilaç tedavisiyle aynı sürede götürülecek olan terapinin etkinliğini halen araştırıyorlar.

Tedavi gördükten sonra saç yolma davranışını kesen hastaların saçları, eğer ki saç derileri kalıcı kelliğe neden olacak derecede tahrip edilmemişse tekrar köklerden uzamaya başlıyor.


Saç koparma hastalığı bilinenin aksine toplumda çokça yaşanan bir rahatsızlıktır.


Uzm. Dr. Gökben Hızlı

Yorumlar

  1. Bunun bir adı olduğunu bilmiyordum doğrusu. :)

    Ortaokuldayken sıra arkadaşımda görürdüm. Beklemediği bir not alınca saçlarını yolardı. Bu bana çok garip gelirdi. Çünkü zayıf bir not olmazdı.

    YanıtlaSil
  2. bende yoluyorum ve bazen kendimi durduramiyorum 3 yil oldu.aliskanlik haline geldi.cekmeyi birakinca titriyorum.cok kotu....

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. uzun süre olduğu için alışkanlık haline gelmiş, bırakmaya çalışınca aklınız hala koparmayı düşünmekte olduğu için bu kadar zorlanıyorsunuz. "koparmayacağım" diye düşünmek yerine başka bir yol bir meşgale bulup, mesela "spor yağacağım" diye beyninizde tekrarlamaya çalışarak bu düşünceyi atmaya çalışın

      Sil
  3. bende iki yıldir yoluyorum kendimi tutmaya calisiyorum ama olmuyo özellikle sinirli olduğum zaman ama rahatlatıyo beni her ne kadar arkadaslarim dalga gecsede...

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. hastalık haline dönüşmeden, sinirli zamanlarınızda uğraşacak başka bir şey bulun mesela sakız çiğneyin ya da gazete parçalayın bunun gibi sizi rahatlatacak bir şey. Eğer kendimi engelleyemiyorum koparıyorum diyorsanız çok geç olmadan doktora gitmenizi öneririm.

      Sil
  4. ben 6 yıldır yoluyorum ama hala bırakamadım kellik başladı kendimi durduramıyorum lütfen yardımcı olun

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. mutlaka bir doktora görünmenizi öneririm, psikolog yardımı ile aşılabilir

      Sil

Yorum Gönder